Việc Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp quản chiếc ghế điều hành Chính phủ trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang tích tụ nhiều rủi ro đã đặt ra một kỳ vọng lớn về một cuộc cải cách triệt để.
Khác với những người tiền nhiệm thường sử dụng các công cụ tài chính và tiền tệ để “che đậy” các vấn đề nội tại. Lộ trình “cải cách” của tân Thủ tướng Lê Minh Hưng dường như đang xoay sang việc thanh lọc và tái cấu trúc.
Tuy nhiên, theo giới chuyên gia kinh tế, chiến lược “dùng kỷ luật hành chính” thay cho bơm tiền của ông Hưng đang chứa đựng những nguy cơ không nhỏ. Nó có thể đẩy nền kinh tế Việt nam vào một trạng thái nguy hiểm nếu không được kiểm soát với sự thận trọng cần thiết.
Theo đó, điểm cốt lõi trong chương trình này chính là nỗ lực làm sạch hệ thống tài chính – ngân hàng bằng cách chuyển dịch từ tăng trưởng tín dụng sang kỷ luật tín dụng.
Trong nhiều thập kỷ, nền kinh tế Việt Nam đã quen với việc sống bằng dòng vốn vay rất “dễ dãi”, nơi các ngân hàng thương mại chạy theo tăng trưởng doanh số và doanh nghiệp sống dựa vào nỗ lực bơm tiền liên tục.
Do đó, khi Thủ tướng Lê Minh Hưng quyết định sàng lọc, phân loại các ngân hàng yếu kém và siết chặt kiểm soát dòng tiền thực, thì ông Hưng đang trực tiếp cắt đứt nguồn sống của những tổ chức vốn đã quen tồn tại bằng quan hệ và đặc quyền.
Vẫn theo giới chuyên gia, việc làm sạch các tổ chức tín dụng là đúng đắn về mặt dài hạn, nhưng nếu quá trình này diễn ra quá nhanh và thiếu các bước đệm cần thiết, nó có thể gây ra những vụ đổ vỡ dây chuyền ngay bên trong hệ thống.
Sự chuyển dịch từ sử dụng chính sách đúng sang “người thực thi đúng” cũng là một phép thử đầy rủi ro đối với bộ máy hành chính. Ý tưởng chuẩn hóa đội ngũ và luân chuyển cán bộ mạnh tay để xóa bỏ tình trạng “cát cứ” chuyên môn là một tham vọng lớn.
Tuy nhiên, theo giới phân tích, khi kỷ luật thực thi được siết quá chặt bằng các tiêu chí quá khắt khe, nó dễ dẫn đến tâm lý co cụm và sợ sai trong hệ thống cán bộ vốn đang được nuông chiều.
Nếu hệ thống tài chính và ngân hàng không tạo ra được một hành lang bảo vệ cho những người dám làm, cuộc cải cách này vô tình sẽ tạo ra một bộ máy luôn “đúng quy trình” nhưng tê liệt về hành động.
Bản chất của việc chấn chỉnh người thực thi trước khi sửa đổi luật chính là sự can thiệp trực tiếp vào yếu tố con người. Đây vốn luôn là mắt xích khó lường nhất trong mọi kịch bản phát triển.
Thách thức lớn nhất đối với Thủ tướng Lê Minh Hưng nằm ở sự mâu thuẫn giữa kỷ luật của cấu trúc, và áp lực tăng trưởng ngắn hạn.
Việc chấp nhận để những “cái xác kinh tế” rời bỏ thị trường và siết chặt đầu tư công kém hiệu quả sẽ giúp nền kinh tế gọn và khỏe hơn, nhưng cái giá phải trả là những con số tăng trưởng GDP chắc chắn sẽ không còn “đẹp” như ý muốn.
Trong một hệ thống chính trị luôn đòi hỏi kết quả nhanh và những thành tựu “hữu hình” như ở Việt Nam, liệu sự kiên định với “kỷ luật dài hạn” của ông Hưng có thể đứng vững trước sức ép của thực tế?
Nếu Chính phủ Lê Minh Hưng quá thiên về việc kỷ luật mà thiếu đi các cơ chế kích thích tăng trưởng mới, nền kinh tế Việt Nam có nguy cơ rơi vào trạng thái “sạch nhưng yếu”, và mất đi sức cạnh tranh trong cuộc đua thu hút vốn FDI và phát triển nội lực.
Đây là một bước chuyển mình đầy bản lĩnh nhưng cũng đầy rủi ro của tân Thủ tướng Lê Minh Hưng. Sự thành công của ông còn phụ thuộc vào khả năng điều tiết các công cụ kỷ luật.
Nếu thực thi không đúng hoặc quá đà, những cải cách này có thể biến một nỗ lực cứu vãn cấu trúc kinh tế trở thành một cuộc “đóng băng” tự thân, nơi mà sự kỹ trị lấn át sự sáng tạo và khát vọng tăng trưởng.
Đây chính là điểm nguy hiểm nhất mà Chính phủ Lê Minh Hưng cần hết sức thận trọng!
Trà My – Thoibao.de
