Ngược đời Y tế Việt Nam và những câu hỏi không đáng có của lãnh đạo Chính phủ?

Câu hỏi trăn trở của Thủ tướng Lê Minh Hưng mới đây khi đặt vấn đề: “Tại sao các bệnh viện tư nhân đều mua được thuốc và thiết bị với giá rẻ hơn, hợp lý hơn bệnh viện công?”, khiến giới quan sát quốc tế hoài nghi về tư duy quản trị của người đứng đầu Chính phủ Việt Nam.

Bởi bản chất của vấn đề nêu trên vốn dĩ rất rạch ròi đối với bất kỳ ai có hiểu hiểu biết về các quy luật kinh tế ở mức sơ đẳng.

Câu trả lời cho ông Lê Minh Hưng đó là, ở khu vực tư nhân, người chủ bỏ tiền túi của họ ra mua sắm nên bắt buộc họ phải tính toán kỹ từng đồng chi phí bỏ ra.

Theo đó, họ chủ động cử nhân sự sang tận các hãng sản xuất nước ngoài khảo giá, trực tiếp đàm phán rồi nhanh chóng phê duyệt để hàng hóa và thiết bị y tế nhanh chóng đưa vào khám chữa bệnh.

Điều đáng nói, mọi khoản hoa hồng hay chiết khấu do nhà sản xuất dành cho người mua là những thỏa thuận dân sự hoàn toàn minh bạch cho phép, giúp tối ưu hóa giá thành đầu vào.

Trái ngược hoàn toàn, ở khu vực y tế công, cơ chế quản lý của nhà nước lại vận hành theo phương thức “cha chung không ai khóc” vì sử dụng đồng vốn ngân sách của nhà nước.

Vì sử dụng nguồn lực công, các bệnh viện Nhà nước phải đi qua một chuỗi ma trận các quy trình kéo dài bất tận, từ khâu lập danh mục, thẩm định giá, gọi thầu, chấm thầu cho đến làm thủ tục thông quan hải quan v.v… Qua mỗi nấc trung gian, chi phí vận hành và quản lý lại tự động được “đôn lên” một nấc để chia chác.

Điển hình như trong Đại án Công ty Việt – Mỹ bị phát lộ gần đây đã cho thấy, họ lập ra nhiều pháp nhân tại nước ngoài, thực hiện các giao dịch mua bán lòng vòng để bỏ túi khoản tiền chênh lệch hàng nghìn tỷ đồng trước khi hàng về kho của nhà nước.

Theo giới chuyên gia, vật tư và thuốc men đi qua một chuỗi mắt xích phức tạp như vậy, khi đến được tay người bệnh thì giá đã bị kích lên gấp nhiều lần để đút túi riêng.

Câu hỏi trăn trở của ông Lê Minh Hưng cũng cho thấy sự lúng túng trong việc thừa nhận nguyên nhân cốt lõi. Đó là, chính các thủ tục hành chính của bộ máy cồng kềnh đang đẩy giá thuốc và thiết bị y tế lên cao.

Chưa hết, tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan về việc: “cần làm rõ quyền lợi của người được hưởng chế độ bảo hiểm y tế khi khám chữa bệnh theo yêu cầu”, cũng vấp phải những phản ứng gay gắt từ công luận.

Trên thực tế hiện nay, hệ thống bảo hiểm y tế toàn dân đã định hình một khung an sinh cơ bản. Theo đó, người có thu nhập thấp được tiếp cận các dịch vụ tối thiểu để điều trị các bệnh mãn tính hoặc xử lý các ca bệnh thông thường.

Đối với những người có điều kiện kinh tế hơn, họ chấp nhận bỏ tiền túi bù thêm phần chênh lệch để dùng thuốc ngoại tốt hơn hoặc nằm phòng dịch vụ theo nhu cầu cá nhân.

Quy luật cung cầu và phân loại dịch vụ này vốn đã rất rõ ràng trong thực tiễn vận hành hàng ngày của toàn ngành y tế trên khắp cả nước.

Việc Bộ trưởng Đào Hồng Lan vô cớ đặt vấn đề “cần làm rõ” trong bối cảnh hiện tại, khiến dư luận đặt nghi vấn về động cơ thực sự đằng sau phát biểu này.

Liệu đây có phải là màn dạo đầu để hợp thức hóa việc gia tăng chi phí các gói dịch vụ tự nguyện, hoặc tìm cách dọn đường cho việc thu thêm tiền của người bệnh mà không vi phạm chính sách an sinh xã hội?

Công luận cho rằng, giữa những tuyên bố về một kỷ nguyên mới phát triển của ông Tô Lâm, nhưng người dân vẫn đang phải loay hoay xoay xở trong ma trận quy trình “hành là chính” và bài toán chi tiêu y tế càng đè nặng thêm mỗi ngày.

Đã đến lúc Chính phủ của Lê Minh Hưng và ngành y tế cần một cuộc cải cách thực chất để minh bạch hóa quy trình khám chữa bệnh và khâu mua sắm công để bảo vệ quyền lợi chính đáng cho toàn dân.