Những diễn biến dồn dập từ đại án xảy ra tại Bộ Y tế liên quan đến Công ty Cổ phần Đầu tư Việt Mỹ, cùng các đơn vị trong hệ sinh thái đang rúng động dư luận xã hội và giới quan sát chính trị.
Sau Đại án kit test Việt Á, cựu Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long người đang thụ án 20 năm tù khiến hàng loạt quan chức lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương bị truy tố hay bị cho về vườn.
Đến nay, Đại án Việt Mỹ dưới thời Bộ trưởng Đào Hồng Lan tiếp tục giáng những đòn “sát thương” cực mạnh vào niềm tin của công luận đối với các bê bối tham nhũng có tổ chức mang tính hệ thống của ngành y tế.
Việc Cơ quan Điều tra quyết định khởi tố, bắt giam Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cùng hàng loạt lãnh đạo chủ chốt tại các địa phương và các bệnh viện tuyến đầu đã cho thấy điều đó.
Theo giới chuyên gia, sự khác biệt nguy hiểm và quy mô tàn phá giữa vụ án Việt Mỹ so với các bê bối y tế trong ngành y tế trước đây nằm ở phương thức trục lợi tinh vi và chuyên nghiệp hơn hẳn.
Hệ sinh thái Việt Mỹ do cựu Chủ tịch Bùi Chân Phương cầm đầu lại chọn con đường kinh doanh và thao túng các thiết bị y tế chuyên dụng cao cấp đắt đỏ. Mục tiêu là những cỗ máy chữa bệnh có giá trị hàng trăm tỷ đồng.
Theo Bộ Công an, tính từ tháng 8/2007 cho đến nay, hệ sinh thái của doanh nghiệp này đã trúng tới 246/276 gói thầu, đạt tỷ lệ thắng thầu gần như áp đảo với tổng giá trị xấp xỉ 6.000 tỷ đồng.
Dưới thời Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến, doanh nghiệp này bắt đầu thâm nhập sâu, khi trúng liên tiếp các gói thầu quy mô lớn tại miền Trung và một số bệnh viện Trung ương.
Bước ngoặt “bùng nổ” xuất hiện trong giai đoạn 2020 – 2022 thời Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long, khi Việt Mỹ đột ngột tăng vốn điều lệ lên 350 tỷ đồng và ôm trọn nhiều gói thầu máy gia tốc xạ trị lớn tại Khánh Hòa và Lâm Đồng.
Nhưng, đỉnh điểm bùng nổ diễn ra từ năm 2022 đến giữa năm 2026 dưới thời Bộ trưởng Đào Hồng Lan, khi tần suất trúng thầu của doanh nghiệp Việt – Mỹ đạt mức “cực đại” trước khi bị triệt phá.
Riêng trong hai năm 2024 và 2025, công ty này gần như độc quyền ôm trọn các “siêu gói thầu” từ 100 đến gần 300 tỷ đồng mỗi gói tại các bệnh viện lớn như: Bệnh viện K, Bệnh viện Chợ Rẫy, Phú Thọ và Đắc Lắc.
Đáng chú ý, có ý kiến cho rằng Bộ trưởng Đào Hồng Lan vô can vì “không hề hay biết” về các hoạt động thao túng của doanh nghiệp Việt – Mỹ và hệ sinh thái. Với lý do:
Thứ nhất, thủ đoạn của Việt Mỹ đã vượt ngoài tầm kiểm soát của Bộ này, khi họ đã thiết lập chuỗi 8 công ty ma tại Singapore và Hồng Kông để mua đi bán lại, nâng khống giá thiết bị ngay từ gốc trước khi làm thủ tục nhập khẩu về nước với đầy đủ con dấu hợp lệ.
Do đó, mạng lưới mafia xuyên quốc gia này trách nhiệm thuộc về nghiệp vụ của Bộ Công an chứ không thuộc thẩm quyền kiểm tra của Bộ Y tế.
Thứ hai và nghiêm trọng hơn, dòng tiền lừa đảo đã quay lại vô hiệu hóa bộ máy lãnh đạo Bộ Y tế ngay từ bên trong. Việc Thứ trưởng Trần Văn Thuấn bị bắt về tội nhận hối lộ cho thấy các mắt xích thẩm định và tham mưu đã bị dòng tiền bẩn “bịt miệng” hoàn toàn.
Bên cạnh pháp nhân chính là Việt Mỹ, nghi phạm Bùi Chân Phương còn vận hành 2 chân rết cực kỳ quan trọng là Công ty Y tế Sao Kim và Công ty Dược phẩm Hoàng Mai.
Hai đơn vị này đóng vai trò phân chia mặt trận thao túng, đồng thời diễn trò “quân xanh, quân đỏ” để thao túng quy trình đấu thầu, và loại bỏ hoàn toàn các đối thủ cạnh tranh thật sự. Ngoài ra, họ còn tạo ra nguồn tiền khổng lồ phục vụ cho việc hối lộ quan chức nhằm xóa dâu vết.
Tuy nhiên, công luận cho rằng việc bao biện trách nhiệm của Bộ trưởng Đào Hồng Lan như kể trên vẫn chưa thuyết phục. Đồng thời yêu cầu Bộ Công An cần sớm có câu trả lời thỏa đáng.
Trà My – Thoibao.de
