Chưa kịp đóng một cây cọc, dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng đã được đề xuất tăng vốn từ gần 203.000 lên 289.000 tỷ đồng — tăng hơn 86.000 tỷ, tương đương 42,4%. Một con số đủ khiến người dân chóng mặt. Lý do được giải trình: “chưa lường hết được các vấn đề”. Một dự án hàng trăm nghìn tỷ mà những vấn đề lớn đến mức ấy còn chưa lường hết, vậy câu hỏi là: khảo sát trước khi trình dự án để làm gì?
Đáng nói, đây không phải vài tỷ đồng mua nhầm món đồ rồi rút kinh nghiệm. Đây là tiền ngân sách, là nghĩa vụ tài chính và cuối cùng là tiền thuế của người dân. Nếu lập dự toán ban đầu thấp rồi sau đó liên tục điều chỉnh, người dân có quyền hỏi: đây là sai số bất khả kháng hay căn bệnh cố hữu của tư duy “cứ duyệt trước, tính sau”? Và nếu trách nhiệm chỉ dừng ở hai chữ “rút kinh nghiệm”, thì khoản tiền khổng lồ phát sinh sẽ được quy trách nhiệm cho ai?
Đường sắt kết nối quốc tế có thể mang lại lợi ích lớn, nhưng càng lớn càng phải minh bạch. Công nghệ, nguồn vốn, nhà thầu, tiêu chuẩn kỹ thuật và nguy cơ phụ thuộc đều cần được công khai, soi xét kỹ lưỡng. Bài học Cát Linh – Hà Đông vẫn còn đó. Không thể cứ dự án đội vốn thì dân gánh, còn người quyết định chỉ “rút kinh nghiệm”. Nếu 86.000 tỷ đồng có thể phát sinh trước cả khi công trình thực sự hình thành, thì điều cần rút kinh nghiệm đầu tiên có lẽ không phải của người dân — mà của chính những người cầm bút phê duyệt.
https://www.facebook.com/share/p/1964GXKqt8/
