Một xã hội muốn tiến bộ chắc chắn phải có người đặt câu hỏi. Khi chính sách gây tranh cãi, người dân có quyền chất vấn; khi quyền lực có dấu hiệu sai phạm, báo chí và xã hội dân sự có quyền yêu cầu minh bạch. Nhưng nếu cứ hễ ai phê phán chính quyền là lập tức bị dán nhãn “phản động”, thì câu hỏi đáng suy nghĩ là: điều gì đang thực sự bị bảo vệ — sự ổn định của xã hội hay sự im lặng của những người đang nắm quyền?
Quyền lực càng lớn càng cần được giám sát. Một chính quyền tự tin vào chính sách của mình không cần sợ những câu hỏi khó, bởi câu trả lời bằng bằng chứng luôn mạnh hơn mọi khẩu hiệu. Ngược lại, nếu phản biện bị xem như nguy cơ, tranh luận bị biến thành đối đầu và người đặt câu hỏi bị biến thành “kẻ thù”, khoảng cách giữa chính quyền với người dân chỉ càng rộng thêm.
Cuối cùng, yêu nước không đồng nghĩa với im lặng. Phê phán một chính sách không nhất thiết là chống đất nước; yêu cầu minh bạch không phải phá hoại; và đặt câu hỏi về quyền lực không phải tội lỗi. Nếu một tiếng nói phản biện có thể làm lung lay niềm tin, vấn đề có lẽ không nằm ở tiếng nói ấy, mà nằm ở nền tảng của niềm tin. Vậy “thế lực thù địch” đáng sợ nhất là ai — người đặt câu hỏi, hay một hệ thống không chịu nổi câu hỏi?










