Thông tin “Zalo bị kiểm tra” được tung ra nhanh chóng, kèm theo những lời hứa hẹn quen thuộc về minh bạch và chấn chỉnh. Nhưng với nhiều người, cảm giác để lại không phải là niềm tin, mà là sự hoài nghi. Cách làm này quá giống những chiến dịch “chống tham nhũng” từng được ca ngợi rầm rộ: ồn ào lúc đầu, trấn an dư luận, rồi mọi thứ lắng xuống mà bản chất không đổi.
Trong con mắt của những người hoài nghi, đây chỉ là một màn diễn nội bộ. Khi các bên cùng nằm trong một cấu trúc quyền lực, việc “kiểm tra” dễ trở thành thủ tục tự soi – tự sửa, nhằm xoa dịu xã hội hơn là tạo thay đổi thực chất. Sai phạm, nếu có, được khoanh vùng vừa đủ; trách nhiệm cá nhân mờ nhạt; còn hệ thống thì vẫn vận hành như cũ.
Hệ quả quen thuộc là người chịu thiệt vẫn là dân thường. Dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư, niềm tin vào không gian số tiếp tục bị đem ra đánh đổi, trong khi các thông báo chính thức chỉ đủ để kéo dài thời gian. Dân đen bị “lùa” từ vụ việc này sang vụ việc khác, với lời hứa rằng mọi thứ đang được kiểm soát.
Tuy nhiên, bối cảnh đã khác. Mạng xã hội, kinh nghiệm tích lũy và những lần thất vọng trước đó khiến nhiều người tỉnh táo hơn. Họ không còn dễ tin vào các tuyên bố một chiều hay những cuộc kiểm tra thiếu minh bạch. Niềm tin, một khi đã hao mòn, không thể vá lại bằng thông cáo báo chí.
Vấn đề không nằm ở việc có kiểm tra hay không, mà là kiểm tra vì ai và thay đổi đến đâu. Khi câu hỏi ấy chưa được trả lời rõ ràng, dư luận vẫn sẽ tự hỏi: đây là cải cách thật sự, hay chỉ thêm một lớp kịch bản quen thuộc?
Linh Linh
